NGUYỄN LỰC
Phó Chủ tịch Hội đồng tư vấn
Hiệp hội Làng Nghề Việt Nam

Pantone LLC là một công ty trách nhiệm hữu hạn có trụ sở chính tại Carlstadt, New Jersey. Công ty được biết đến nhiều nhất với Hệ thống Đối sánh Pantone (PMS), một không gian màu độc quyền được sử dụng trong hầu hết ngành công nghiệp, đặc biệt là thiết kế đồ họa, thiết kế thời trang, thiết kế sản phẩm, trang trí nội thất, in ấn, sản xuất và hỗ trợ quản lý màu sắc từ thiết kế đến sản xuất, ở định dạng vật lý và kỹ thuật số, trong số các vật liệu có tráng bề mặt và không tráng, bông, polyester, nylon và nhựa...

Pantone đã công bố hai màu là "PANTONE 17-5104 Ultimate Grey- màu xám tối" và "PANTONE 13-0647 Illuminating - màu vàng sáng hay chiếu sáng". Đây là xu hướng 'Màu của năm 2021' được áp dụng trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trang trí nội thất và thời trang. Hai màu sắc độc lập được kết hợp với nhau để tạo ra một cặp màu đầy khát vọng, kết nối những cảm xúc sâu sắc hơn về sự trầm tư với lời hứa lạc quan về một ngày tràn ngập ánh nắng.

Chiếu sáng - Illuminating là một màu vàng tươi sáng và vui vẻ lấp lánh với sự hoạt bát, một bóng màu vàng ấm áp thấm đẫm năng lượng mặt trời. Màu xám tối thượng - Ultimate Grey là biểu tượng của các yếu tố vững chắc và đáng tin cậy, vĩnh cửu và cung cấp một nền tảng vững chắc. Màu sắc của đá cuội trên bãi biển và các yếu tố tự nhiên có vẻ ngoài thời tiết làm nổi bật khả năng chống chọi với thời gian, Ultimate Grey lặng lẽ đảm bảo, khuyến khích cảm giác điềm tĩnh, ổn định và khả năng phục hồi.
"Việc lựa chọn hai màu độc lập làm nổi bật cách các yếu tố khác nhau kết hợp với nhau để thể hiện thông điệp về sức mạnh và hy vọng bền bỉ và thăng hoa, truyền tải ý tưởng rằng không phải về một màu hay một người, mà là về nhiều hơn một", Leatrice nhận xét Eiseman, Giám đốc Điều hành của Viện Màu Pantone. "Sự kết hợp giữa màu Xám cuối cùng bền bỉ với màu vàng rực rỡ thể hiện thông điệp về sự tích cực được hỗ trợ bởi lòng dũng cảm. Thực tế và mạnh mẽ nhưng đồng thời cũng ấm áp và lạc quan, đây là sự kết hợp màu sắc mang lại cho chúng ta sự kiên cường và hy vọng. Chúng ta cần cảm thấy được khích lệ và nâng cao tinh thần, điều này rất cần thiết cho tinh thần con người. "

Sự kết hợp giữa sức mạnh và sự lạc quan, Xám tối và Vàng sáng không nhất thiết phải được sử dụng với tỷ lệ ngang nhau, cả hai màu đều có thể được ưu tiên cho dù là quần áo, làm đẹp, nội thất gia đình, thiết kế hay bao bì sản phẩm.

Ánh sáng được nhấn nhá bằng màu Xám tối truyền tải thông điệp về ánh nắng và sức mạnh. Màu xám cuối cùng bền bỉ cung cấp một điểm nổi bật tuyệt vời với vàng chiếu sáng mang lại một độ sáng cho khăn quàng cổ, giày dép, túi xách, khăn choàng, áo. Với sự hiện diện tràn đầy năng lượng, sự kết hợp của Ultimate Grey và Illuminating là một sự kết hợp tuyệt vời cho trang phục năng động. Độ tương phản khả năng hiển thị cao của Illuminating và Ultimate Grey làm tăng thêm sức hấp dẫn của nó cho áo khoác ngoài.

Sự pha trộn giữa các tông màu ấm và lạnh, kết hợp Xám tối thượng và Vàng chiếu sáng trên tóc hoặc móng tay tạo nên một tuyên bố ấn tượng. Ánh sáng lấp lánh và lấp lánh hơn khi kết hợp với Xám tối thượng trong trang điểm mắt.

Ultimate Grey và Illuminating là một sự kết hợp tuyệt vời để tạo ra tâm trạng trong bất kỳ căn phòng nào trong nhà thêm ánh nắng và sự tích cực. Để cạnh nhau vàng lluminating với Ultimate Grey trong khăn trải bàn, khăn trải giường và các phụ kiện gia đình bao gồm gối và mặt bàn truyền sức sống và sự sống động. Sơn cửa trước bằng màu vàng chiếu sáng truyền tải thông điệp ấm áp và chào đón khi được hỗ trợ bởi Màu xám cuối cùng vững chắc và đáng tin cậy trong các lớp hoàn thiện bên ngoài. Sự kết hợp lý tưởng cho bất kỳ căn phòng nào cho dù trong nhà hay trong không gian thương mại với Ultimate Grey cung cấp nền tảng vững chắc cho vàng chiếu sáng, một màu vàng rực rỡ giúp nâng cao nhận thức và nâng cao trực giác, soi đường cho trí tuệ tò mò, độc đáo và tháo vát của một tâm hồn cởi mở lí trí.

Ghép nối vàng chiếu sáng, màu sắc có khả năng hiển thị và phản xạ cao nhất với màu Xám tối có khả năng phục hồi tạo ra một thông điệp trực quan dễ thấy bất kể nó xuất hiện ở đâu. Sự kết hợp giữa Illuminating thân thiện với Ultimate Grey đảm bảo lặng lẽ truyền thông điệp về sức sống vào một nền tảng vững chắc về độ tin cậy, trí tuệ và kinh nghiệm cho bao bì và thiết kế đa phương tiện.
Các nghệ nhân và thợ thủ công nên lưu ý, có thể tham khảo thêm hình ảnh tại đây: https://bitly.com.vn/jr1xzs 

Hình ảnh minh họa

Có thể tóm tắt như sau:

- Đó là, thiết kế thế giới đã vượt qua sự sáng tạo những đồ dùng trong nhà, những công trình kiến trúc, những vật chất hữu hình, gọi chung là “phần cứng” chuyển sang thiết kế sự hiểu biết vô hình, sáng tạo ra “phần mềm” trong thời đại tri thức và cảm giác hạnh phúc trong cuộc sống. Thiết kế đã qua là hình thức nhằm mọi thứ vào thị giác, trực quan. Ngày nay, phương tiện truyền thông, sự phát triển công nghệ và kỹ thuật số hóa cuộc sống và làm việc, đặc biệt là xu hường tiêu dùng thay đổi đã làm cho ngành thiết kế được mở rộng sang các nội dung vô hình, phi vật chất, không gian 3 chiều, đề cao các giá trị sáng tạo, đáp ứng các nhu cầu về tinh thần.

- Đó là sự hội tụ giữa các ngành chuyên môn. Một phần thiết kế hiện thời như sản phẩm, thiết kế nội thất, nghệ thuật, thủ công mỹ nghệ ... đã hội tụ và nối kết với nhau, đã phá vỡ bức tường ngăn cách của các ngành khác nhau, trở thành tổng hợp. Nói ngắn gọn là các ngành thiết kế đều có khuynh hướng pha trộn và xóa bỏ ranh giới của nhau, hỗ trợ và bổ khuyết cho nhau. Đó là vì thiết kế ngày nay sáng tạo các giá trị vô hình gắn liền với sản phẩm, sự ngắm nhìn, môi trường và truyền thông đa phương tiện. Khái niệm thiết kế là sản xuất ra sự hiểu biết có tính sáng tạo.

- Nhà thiết kế (Designer) ngày nay trở thành người phối hợp (Coordinator). Nếu nhà thiết kế đã qua là chuyên gia làm ra cái đẹp, cái hài hòa và cái để nhìn thì nhà thiết kế ngày nay là chuyên gia tổng hợp (Generalist) như là một người chỉ huy dàn giao hưởng để sáng tạo ra nghệ thuật và văn hóa, hợp nhất những sự khác nhau theo một chủ đề để có lời giải đáp cho các vấn đề mới nảy sinh trong một dự án thiết kế. Nhà thiết kế trong quá khứ phục vụ như một người học nghệ thuật và thiết kế rồi sản xuất sản phẩm cho con người. Ngày nay, người thiết kế phải có nhiều năng lực, có chuyên môn trong nhiều ngành nghề, lĩnh vực để có thể “chơi” vai trò của người phối hợp để kết nối tổng các kỹ thuật chuyên môn, quản lý, tiếp thị, xúc tiến, sản xuất… hợp thành một mẫu số chung. Do vậy người thiết kế cũng không còn hoạt động độc lập nữa.
- Các tổ chức thiết kế cũng đã thay đổi, trở thành một tổ chức chuyên tổ chức hệ thống các công việc thiết kế và sự phối hợp làm việc là nhân tố chính.

Những khảo sát trên đây cho thấy các nước đang là đối thủ cạnh tranh của chúng ta có cách nhìn rõ ràng và hành động quyết liệt nhằm đạt tới mục đích phát triển ngành. Chính phủ và các Hiệp hội có vai trò quyết định trong các chính sách, cung cấp nguồn tài chính và thúc đẩy ngành thiết kế phát triển. Đối với sản phẩm làng nghề Việt Nam, việc tiêu hao nguyên liệu cho đầu vào một sản phẩm gần giống như nhau, nhưng nếu nâng cao thiết kế khác nhau thì chắc chắn sản phẩm làm ra sẽ mang lại giá trị gia tăng rất khác nhau.

Chúng ta cần tiếp cận các tri thức, kỹ thuật thiết kế, thị trường thiết kế và xu hướng thiết kế để cung cấp sản phẩm phù hợp, có giá trị toàn cầu. Việc sao chép mẫu mã không chỉ dẫn đến tranh chấp bản quyền giữa các doanh nghiệp mà còn dẫn đến hạn chế sự phát triển, dễ dãi, lười biếng trong sáng tạo. Việc tạo ra những mẫu mã riêng, phù hợp với nhu cầu thị trường là cách tốt nhất để khẳng định mình, và khách hàng sẵn sàng trả giá cao cho những sản phẩm đáp ứng được nhu cầu của họ. Đây chính là giải pháp năng lực cạnh tranh đích thực.

Không thể để cho các làng nghề, doanh nghiệp, nghệ nhân tự lo liệu về tìm kiếm thông tin thị trường, thị hiếu tiêu dùng. Người tiêu dùng cần những sản phẩm gì và như thế nào đòi hỏi ở những chuyên gia hiểu biết chuyên sâu về thị trường, cũng như về lối sống, phong cách sống, đồ đạt trong căn nhà, phòng khách, buồng ngủ hiện tại như thế nào để chỉ ra cho các làng nghề cung cấp các mặt hàng phù hợp với nhu cầu đó, cần làm gì để không chỉ thu hút sự hiếu kỳ mà còn có khả năng ký kết các hợp đồng. Đây là thách thức lớn đối với các làng nghề Việt Nam trong nhiều năm tới. 

Mặc khác, do hầu như các làng nghề không có kỹ năng kinh doanh, tiếp thị, cung cấp các dịch vụ liên quan đến sản phẩm của mình ngoại trừ một số doanh nghiệp lớn. Ví dụ, khi tôi trò chuyện với ông Philip W. Byrd – Chủ tịch Hiệp hội các Nhà nhập khẩu Hoa Kỳ về thị hiếu tiêu dùng hàng thủ công mỹ nghệ tại thị trường Mỹ, Ông nêu ra một điểm đáng lưu ý rằng người Mỹ sẵn sàng tiêu 40- 50 USD (bình quân) để mua một món hàng Thủ công mỹ nghệ nhưng họ sẽ không mua sản phẩm của bạn nếu không có hộp đựng sản phẩm đó vì họ không có thì giờ để tìm một chiếc hộp thích hợp với món hàng. Khi ta không biết thói quen tiêu dùng đơn giản như vậy, ta đã đánh mất cơ hội bán hàng. 

Quan niệm và lựa chọn giải pháp cạnh tranh giá rẻ của đa số các làng nghề ở một khía cạnh nào đó, người ta vẫn đồng ý với nhà bán lẽ hàng đầu thế giới Walmart slogan “giá thống trị thế giới” hoặc “tiết kiệm tiền cuộc sống tốt hơn” (khẩu hiệu trên trang chủ website của Walmart). Nhưng điều đó chỉ đúng với hàng tiêu dùng sản xuất hàng loạt, còn với sản phẩm Làng nghề, giá không phải là tất cả. Giải pháp giá rẻ có thể giúp bán được hàng nhưng không phải là cách tốt nhất để khẳng định mình và phát triển bền vững. Trên thực tế, giá bán hàng thủ công mỹ nghệ của chúng ta có rẻ hơn các đối thủ cạnh tranh như: Indonesia, Philippines, Thai Lan, Malaysia nhất là Trung Quốc không? Tất nhiên là không! Vì quy mô sản xuất nhỏ, chi phí lưu thông cao, mối liên kết, hợp tác chiến lược trong kinh doanh giữa hộ gia đình, giữa các Làng nghề với các doanh nghiệp thương mại gần như không có. Bí quyết công nghệ không có khả năng chia sẻ cho cộng đồng. Mô hình sản xuất theo hộ gia đình không thích hợp với yêu cầu tổ chức sản xuất hàng hóa lớn. Do đó, khoa học công nghệ, thiết bị máy móc tiên tiến, tổ chức sản xuất và quản trị kinh doanh cũng không triển khai được ở các làng nghề. Giá cả tuy rất quan trọng nhưng một chiến lược giá thấp là không có tính bền vững vì trên thế giới luôn có những người chỉ cần thông qua biến động về tỷ giá ngoại hối như hiện nay đã có khả năng cung cấp sản phẩm với giá thấp hơn (như Trung Quốc). Thụy Điển là nơi sản sinh và đóng góp cho thế giới nhiều tác phẩm nghệ thuật, văn học, âm nhạc, điện ảnh quý giá nhưng hàng thủ công mỹ nghệ theo hướng hiện đại cũng phát triển tột bậc. Vì vậy, giá rẻ không thể là chiến lược thâm nhập thị trường Thụy Điển. Việc xác định giá cả của hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam xuất khẩu càng không thể xác định được trong thương mại do đặc điểm, loại sản phẩm khác nhau và giá trị khác nhau. Nhiều khảo sát đã chỉ ra rằng, khi mà thị trường, nhất là thị trường các nước phát triển ngày càng bão hoà với các sản phẩm gỗ, thủ công mỹ nghệ thì sản phẩm có giá rẻ là chưa đủ để thoả mãn nhu cầu khách hàng, chưa tạo ra được sức cạnh tranh. Có ý kiến nhận định rằng, chừng nào hàng Việt Nam vẫn không độc đáo, sáng tạo thì các doanh nghiệp nước ngoài vẫn sẽ tiếp tục mua hàng của Trung Quốc. Như đã dẫn chứng ở trên, chúng ta chưa nghiên cứu và sử dụng nguyên liệu mới, chưa kết hợp nhuần nhuyễn giữa các chất liệu, nguyên liệu truyền thống và nguyên liệu mới cũng làm chậm sự thay đổi kiểu dáng. 

Đến nay, các doanh nghiệp Việt Nam vẫn đầu tư quá ít cho nghiên cứu thị trường, nhất là nghiên cứu thị trường dành riêng cho tạo mẫu và thiết kế. Hệ quả của việc này là rất nhiều hàng thủ công Việt Nam không có những công dụng rõ nét và chưa hướng tới những thị trường cụ thể. Việc đào tạo đội ngũ thiết kế cũng được xem như là một trong những tiêu chuẩn hàng đầu để hàng thủ công mỹ nghệ thực sự có đẳng cấp. Nhưng khâu này chúng ta cũng gặp quá nhiều vấn đề về trường lớp, môn học, tính thực tiễn…Nhà nước chưa có giải pháp hiệu quả để đẩy mạnh thiết kế sản phẩm.

Điều cần quan tâm đặc biệt từ lúc này là nên chuyển sang sản xuất các mặt hàng tinh xảo, có mẫu mã độc đáo phù hợp với thị trường và với số lượng nhỏ để đi vào các thị trường ngách, cung cấp sản phẩm cho các đối tượng tiêu dùng trung, cao cấp của các nước; cần phải tìm và thiết lập mối quan hệ kinh doanh chiến lược với các đối tác có khả năng thiết kế và tiêu thụ sản phẩm; cần thay đổi nội dung xúc tiến thương mại đi vào chiều sâu theo hướng tổ chức nghiên cứu thị trường, xây dựng thương hiệu hơn là bán hàng, tìm đối tác mà vẫn không cải thiện một cách cơ bản sự bền vững tại các thị trường. Chúng ta cần phải giải đáp câu hỏi rằng hàng của chúng ta có bán được không? Ai mua? Khi các sản phẩm còn mờ nhạt trên thị trường thế giới thì làng nghề, các doanh nghiệp sẽ vẫn gian nan trên con đường xuất ngoại. 

Bài toán về một chiến lược thiết kế đang nằm ngoài khả năng của doanh nghiệp, làng nghề và các hiệp hội. Vì vậy, Chính phủ cần có một chiến lược quốc gia về thiết kế sáng tạo với các biện pháp thực thi hiệu quả như các nước như đã khảo sát ở trên để có thể 5, 10 năm thậm chí 20 năm nữa chúng ta vững bước đi tới. Chúng ta không phải chỉ đặt ra vấn đề bao giờ Việt Nam có một chiến lược thiết kế sáng tạo cho tất cả các ngành, đặc biệt là đồ gỗ, hàng thủ công mỹ nghệ, nơi mà sự sáng tạo là thường trực nhưng hoàn toàn không thích ứng với môi trường kinh doanh hiện đại mà chúng ta yêu cầu Việt Nam cần có một chiến lược thiết kế sáng tạo càng sớm càng tốt. Sự phối hợp giữa các Bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Công thương, Giáo dục, Lao động –TBXH, và các hiệp hội ngành nghề sẽ tạo ra bước đi chiến lược để phát triển bền vững ngành hàng này.

Thiết kế quả thật là không có giá nhưng thiết kế có thể làm nghiêng cục diện cạnh tranh và lợi ích về phía người nhận thức ra, về quốc gia quan tâm đến điều đó./.

TMS

- Đọc tiếp Phần 1 tại đây
- Đọc tiếp Phần 2 tại đây
- Đọc tiếp Phần 3 tại đây
_______________ 
Tài liêu tham khảo:
(1) trungtamwto.vn/chuyen-de/1164-hang-thu-cong-my-nghe-xuat-khau-dat-ti-suat-loi-nhuan-tren-80.
(2) petrotimes.vn/vi-sao-loi-nhuan-cua-doanh-nghiep-xuat-khau-hang-thu-cong-my-nghe-ngay-cang-teo-top-539232.html.
(3) Bài viết cũng sử dụng nhiều tài liệu của Malaysian Furniture Industry Council, The Malaysian Furniture Promotion Council, Furniture today, Singapore Furniture Industries Council, Cục XTTM, TT Thông tin - Bộ Công Thương, báo chí Việt Nam, Báo Điện tử ĐCSVN, các báo Trung quốc, Giáo sư Michael Hitchcock (chủ biên báo cáo Dự án Phát triển Đô thị Châu Á (EU Asia Urbs) do Cộng đồng Châu Âu bảo trợ. 

Indonesia, Singapore đều xem thiết kế và sự chuyển dịch các xưởng sản xuất đến các nước đang phát triển như là giải pháp chính để cạnh tranh với hàng giá rẻ từ Trung Quốc, Việt Nam. Trung Quốc (cả Đài Loan) đã có chiến lược thiết kế sáng tạo từ vài chục năm trước.

Với Đài Loan, có một cách nói về thiết kế khá hay: “thiết kế là vô giá nhưng là những gì tạo ra giá”. Những nhà thiết kế trong ngành hàng nội thất, hàng thủ công mỹ nghệ bận rộn với những đơn hàng thiết kế mẫu sản phẩm có tính đổi mới, cho những người sành điệu, phù hợp với không gian sống (life space) hiện thời. Họ cho rằng thiết kế tạo ra lợi thế và định vị ngành hàng nội thất, thủ công mỹ nghệ của Đài Loan trên thị trường hàng chất lượng cao của thế giới. Người thiết kế là người sáng tạo, anh ta có kiến thức rộng lớn và sự từng trải, biết xử lý các tín hiệu từ cuộc sống. Sự sáng tạo chỉ đến từ những người được đào tạo trong các trường học và gia đình tốt. Quá trình học tập nghiêm túc là sự sống còn để làm chủ nguyên lý thiết kế, sáng tạo. Người thiết kế thành công luôn luôn trau dồi sự hiểu biết về những nhu cầu thẩm mỹ hiện thời và dự cảm được tương lai. Cũng cần tin vào sự thật là sức mạnh của kinh tế chi phối quá trình sáng tạo. Ở nấc thang cao hơn, sáng tạo không là sự thể hiện đam mê của nghệ nhân, của nhà thiết kế mà đòi hỏi khả năng xử lý không gian kiến trúc, không gian sống của khách hàng. Đồ đạc là trung gian giữa con người và không gian sống của họ. Vì vậy, người ta cũng tin rằng tương lai, ngành này sẽ sản xuất theo các thiết kế sáng tạo duy nhất cho một cá thể. Nhưng chất lượng thiết kế, năng lực nhà thiết kế sẽ tạo ra giá trị kinh tế mà không cần phải sản xuất các thương phẩm và đó chính là giải pháp cạnh tranh không gì thay thế được. Bản chất của ngành sản xuất này là giá trị nghệ thuật, ý tưởng, văn hóa. Sự thỏa mãn các giá trị tinh thần đem lại lợi ích nhiều lần so với giá cả thực. Một ý khác, sự am hiểu phong cách sống sẽ cho ta biết giữa người Hong Kong và người Thượng Hải ai tiêu phí nhiều thời gian trong phòng ngủ hơn là ở phòng khách. Giữa người đàn ông và đàn bà ai sẽ quyết định mua sản phẩm của bạn, còn con cái họ đáp lại như thế nào. Và vì vậy, sản phẩm thiết kế sáng tạo phải phản ánh cuộc sống đương đại, người thiết kế phải nghĩ đến sự phản ứng đáp lại của người tiêu dùng và gia đình họ. 

Trong 20 năm qua, cảnh quan kinh tế của Đài Loan đã thay đổi. Trước đây, Đài Loan được biết đến đối với các sản phẩm sản xuất hàng loạt với giá rẻ nhưng các công ty nội địa đã tập trung nhiều hơn vào chất lượng và thiết kế. Do đó, Đài Loan đã trở thành một đối thủ đáng gờm đối với Nhật Bản và Hàn Quốc – là những quốc gia thiết kế hàng đầu của châu Á và thế giới. Đó là vì Đài Loan đã phát triển từ vị trí sản xuất những đồ vật chẳng ra gì đến một xã hội dựa trên tri thức. Nhờ khuyến khích cộng đồng và giao cho tư nhân, ngành sáng tạo có thể khẳng định đã đạt được sự thành công rực rỡ, tỷ lệ tăng trưởng hàng năm là 7,5%. Theo đó, giá trị sản xuất của ngành sáng tạo đạt 10,6 tỷ euro năm 2003 đã tăng lên 12 tỷ euro vào năm 2005. Phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo là trọng tâm quan trọng cho sự chuyển đổi kinh tế của Đài Loan. Chính phủ và những người trong ngành không sợ khó khăn, và liên tục tìm kiếm những bước đột phá. Tất cả các bên đã hợp tác để tìm ra cách cho một ngành công nghiệp dựa trên thủ công có thể được hợp nhất thành một chuỗi sản xuất tích hợp để thúc đẩy ngành công nghiệp sáng tạo trên thị trường toàn cầu. Ủy ban giám sát tài chính của Đài Loan đã đặt mình vào tuyến đầu hỗ trợ cho các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo, khuyến khích các ngân hàng trong nước ủng hộ các ngành này và đã đạt mục tiêu là tăng gấp đôi tài trợ từ 180 tỷ Đài tệ (6,06 tỷ USD) lên 360 tỷ Đài tệ trong vòng ba năm 2014-2016, bảo đảm các khoản vay cho tới 90% giá trị sản phẩm của người nộp đơn xin vay.

Các tổ chức quốc tế có thế lực nhất trong lĩnh vực thiết kế như ICSID (International Council of Societies of Industrial Design), ICOGRADA (International Council of Graphic Design Associations) and IFI (International Federation of Interior Architects/Designers) đã khám phá ra Đài Loan đầy tiềm năng để nắm giữ tương lai của thiết kế. Họ quyết định sẽ tổ chức Đại hội lần đầu tiên của họ để thành lập khối liên minh thiết kế quốc tế (International Design Alliance - IDA) tại Đài Loan vào năm 2011. Hơn 2.000 nhà thiết kế hàng đầu khắp thế giới tham gia. Nếu đúng với đánh giá của các tổ chức thiết kế trên, Đài Loan sẽ có bước đi dài trong một thời gian rất ngắn.

Tại Hàn Quốc, theo báo cáo nghiên cứu của nhóm các Giáo sư Hanna JEON/ Minkyoung CHANG, Soon-jong LEE, Khoa nghề thủ công và thiết kế, Trường Đại học Quốc gia Seoul, những khái niệm về thiết kế đã ra đời tư năm 1945 cùng với quy định giáo dục thiết kế bắt buộc. Đến những năm 1960 khi sản xuất công nghiệp phát triển, thiết kế Hàn Quốc có những bước tiến mạnh mẽ.

Những năm đầu 1960 mới gọi là giai đoạn nghệ thuật ứng dụng trong ngành thủ công mỹ nghệ. Để giảm bớt sự lệ thuộc nước ngoài và độc lập kinh tế mà chủ yếu là Mỹ và để khắc phục tình trạng bất ổn xã hội và tiến tới hiện đại hóa nền kinh tế, năm 1962, Hàn Quốc lập ra “Kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm với khẩu hiệu “Mở rộng sản xuất và xúc tiến xuất khẩu” và nâng cao nhận thức với phương châm “thiết kế như một nguồn tài nguyên của công nghiệp”. Đây là giai đoạn xã hội bước đầu thừa nhận các nhà thiết kế nên giai đoạn này gọi là giai đoạn “Nhà thiết kế”. Trung tâm nghiên cứu thiết kế nghề thủ công Hàn Quốc, Trường đại học quốc gia Seoul (1965) và các phòng thiết kế trong các công ty được thành lập (như Gold Star co, nay là LG Electronics co. thành lập phòng thiết kế năm 1959). Triển lãm nghề thủ công và nghệ thuật công nghiệp quốc gia lần thứ nhất do chính phủ chủ trì được tổ chức năm 1966, xuất bản tạp chí thiết kế từng quý “Design Quarterly Magazine” vào năm 1969.

Giai đoạn những năm 1970 và 1980 là giai đoạn xuất khẩu tăng trưởng, Hàn Quốc đã phát động phát triển thiết kế trong nhiều lĩnh vực như thiết kế công nghiệp, thiết kế đồ họa cho các ngành sản xuất sản phẩm. Những năm 1970 là giai đoạn thiết kế tăng trưởng nhanh. Hàn Quốc phát triển thành một quốc gia công nghiệp vào những năm 1980 thông qua tăng sức mạnh kinh tế với “Kế hoạch quốc gia về tăng trưởng kinh tế giai đoạn những năm 1970”. Ngành thiết kế đã được kích hoạt với dự án quốc gia to lớn và các cuộc tranh luận sôi nổi về vai trò của thiết kế trong nền kinh tế và thương mại trước sức ép của việc hội nhập cộng đồng châu Âu, sức ép của đăng ký bản quyền, các phán quyết bán phá giá, chính sách bảo hộ mậu dịch quốc tế cùng với việc hoàn thiện văn hóa thương mại, phổ cập truyền hình màu, chuẩn bị các sự kiện lớn như Asian game 1986, Olympic quốc gia 1988...Các cuộc tranh cãi trong xã hội và các cuộc thảo luận của các quan chức chính phủ đã khai sáng và tạo động lực cho ngành thiết kế Hàn Quốc phát triển, tìm ra dáng vẻ riêng về hình ảnh sản phẩm Hàn Quốc so với sản phẩm của các quốc gia khác nhau. Thời gian này nổi lên nhiều sự kiện tác động thúc đẩy thiết kế như: Chính sách xúc tiến thiết kế của chính phủ, chính sách hỗ trợ cho nhà thiết kế, lập hội của những nhà thiết kế chuyên nghiệp, thành lập trung tâm thiết kế và bao bì năm 1971 (nay là Học viện xúc tiến thiết kế Hàn Quốc - Korea Institute of Design Promotion), thành lập Hội các nhà thiết kế công nghiệp Hàn Quốc (nay là Hiệp hội) năm 1972, trở thành thành viên của Hội đồng Quốc tế các Hiệp hội thiết kế công nghiệp năm 1973 (The International Council of Societies of Industrial Design - ICSID) và các tổ chức quốc tế liên quan khác, thiết kế gốc xe 'PONY' của Hyundai Co. ra đời năm 1974, Trung tâm nghiên cứu thiết kế của LG Electronics 1983, Good Design Mark 1985, 1st Design Consultant Firm 1989.

Những năm 1990 là giai đoạn thiết kế đi vào chiều sâu cả về phương pháp, nghiên cứu phát triển với khuynh hướng nổi bật gọi là “toàn cầu hóa và quốc tế hóa”. Công nghiệp thay đổi mạnh mẽ bởi sự xâm nhập của các nhà tư bản khổng lồ, việc mở cửa hoàn toàn thị trường tiền tệ và nâng cấp các bộ luật về sở hữu, bản quyền...Hơn nữa, thiết kế tạo ra sức mạnh cho công nghiệp và sự cạnh tranh quốc gia thực sự. Hầu hết các xí nghiệp đều có các trung tâm thiết kế và hình thành xu hướng đổi mới và đa dạng hóa thiết kế. Thiết kế thực sự trở thành chiến lược phát triển của các tập đoàn, giúp bảo vệ thị trường nội địa và tăng cạnh tranh bền vững bởi sự khác biệt với sản phẩm nước ngoài. Thời gian này, Hàn Quốc tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng cho thiết kế và nghiên cứu thiết kế, thành lập Hiệp hội khoa học thiết kế Hàn Quốc năm 1994 (Korean Society of Design Science), mở các khóa đào tạo tiến sĩ thiết kế trong các trường đại học (1995). Lee K.H., Chủ tịch Samsung tuyên bố: “thiết kế là vũ khí quan trọng nhất đối với chiến lược kinh doanh” tại Hội nghị thiết kế quốc tế Châu Á lần thứ nhất. Từ năm 2000, Thiết kế Hàn Quốc hoàn toàn hội nhập và đầy đủ năng lực để cạnh tranh toàn cầu.

Trong khoảng thời gian ngắn 40 năm, Thiết kế Hàn Quốc đã phát triển vượt bậc nhờ tôn trọng việc nghiên cứu thiết kế, kỹ thuật thiết kế, giáo dục thiết kế và liên tục đổi mới, chuyên môn hóa thiết kế tại các doanh nghiệp. 10 năm trước, ngành giáo dục cung cấp mỗi năm trên 10.000 sinh viên thiết kế có bằng cấp tại 120 trường cao đẳng và đại học. Báo cáo của các trường thiết kế cho thấy có 131.247 chuyên đề giảng dạy về thiết kế và sinh viên theo học là 10.814 người/năm. Nguồn nhân lực cho thiết kế chiếm tỷ lệ cao trên dân số Hàn Quốc và có vị trí cao trên thế giới. Ngân sách chính phủ hỗ trợ hàng chục ngàn tỷ won cho công tác nghiên cứu và công nghệ thiết kế.

Đối với Nhật Bản, Tổ chức Xúc tiến Thiết kế Công nghiệp Nhật Bản (The Japan Industrial Design Promotion Organization (JIDPO) ngày nay khởi đầu là sự ra đời của một quy định về tuyển chọn sản phẩm thiết kế gọi là “Nguyên tắc tuyển chọn sản phẩm thiết kế tốt” (1957). Năm 1958 thành lập Cục thiết kế thuộc Bộ Thương mại và Công nghiệp (nay là Cục Chính sách thiết kế); năm 1960 thành lập “JETRO Ngôi nhà thiết kế Nhật Bản”(JETRO of the Japan Design House); năm 1960 thành lập Hội đồng Xúc tiến Thiết kế (The Design Promotion Council) thuộc Bộ Thương mại và Công nghiệp, đến năm 1969 thành lập JIDPO. Tổ chức này đã gia nhập vào Hội đồng Quốc tế các Hiệp hội thiết kế công nghiêp (The International Council of Societies of Industrial Design (ICSID). Năm 1973 Chính phủ quyết định là năm thiết kế Nhật Bản ("1973 Design Year."). Năm 1974, JIDPO được Bộ Thương mại và Công nghiệp ủy quyền thực hiện đầy đủ “Nguyên tắc tuyển chọn sản phẩm thiết kế tốt”; năm 1975 tham gia hệ thống dự án xúc tiến phát triển thiết kế khu vực; năm 1981 thành lập Hiệp hội trao đổi thiết kế quốc tế (The International Design Exchange Association). Năm 1988 phát hành tài liệu của Hội đồng Xúc tiến Thiết kế gọi là” Chính sách thiết kế cho những năm 1990” và phê duyệt “Năm thiết kế 1989” với một chiến dịch vận động toàn Nhật Bản; năm 1990 Bộ Thương mại và Công nghiệp quyết định lập “Ngày thiết kế”. Năm 1993, Hội đồng Xúc tiến Thiết kế xuất bản bản báo cáo “Chính sách thiết kế mới để phản ứng với những thay đổi nhân đôi” và thành lập Trung tâm Phát triển Nhân viên Thiết kế. Năm 1998 thành lập “Giải thưởng thiết kế tốt”.

Ngày nay, với Nhật Bản, thiết kế không chỉ đơn thuần là một tiềm lực đảm bảo thành công về kinh tế: nó có thể được mô tả một cách đúng hơn như là một phương pháp luận rõ ràng về mục đích và việc thực hiện một tầm nhìn mới. Nói chung, thiết kế là một phần của sức mạnh thúc đẩy xã hội Nhật Bản tiến về phía trước. Sáng tạo ra một xã hội mà trong đó các công ty, các cá nhân thuộc các thành phần khác nhau có thể sử dụng thiết kế để bày tỏ cái nhìn của họ với xã hội, và để thể hiện quan điểm của họ cùng với những người có thể đồng cảm với họ. Nói cách khác, sự sáng tạo của một xã hội sáng tạo và sung mãn là chủ đề chính cần phải giải quyết đối với công tác xúc tiến thiết kế ngày nay.

Tại thời điểm này, JIDPO có đầy đủ khả năng để điều phối các hoạt động thiết kế sâu rộng và đa dạng, JIDPO đang tạo ra môi trường cho mọi người tự do truy nhập ở mức cao nhất về phương cách tiếp cận và hệ phương pháp thiết kế.

Ông Kazunori Iizuka, Chủ tịch của JIDPO nói: “Thế kỷ 21 là thời đại của thiết kế, một thời đại khi mà xã hội thịnh vượng, giàu có sẽ được tạo ra thông qua sự trung gian của thiết kế… Chúng tôi tự hào đã có thể giữ vai trò đầy ý nghĩa trong sự nối kết này”. “Hơn thế nữa, không chỉ nhìn từ góc độ kinh tế như là biện pháp có hiệu quả đối với việc sáng tạo và bán sản phẩm, niềm hy vọng cao hơn đang được đặt vào thiết kế trong thế kỷ 21 như là một cách để biểu hiện một tầm nhìn mới và như một phương pháp luận cơ bản, hay nói ngắn gọn như là một cách để thúc đẩy tiến bộ của toàn bộ xã hội chúng ta (Nhật). Đây là một kỷ nguyên khi thiết kế không chỉ cần thiết cho công nghiệp mà còn là cho con người thuộc mọi tầng lớp xã hội. Đúng vậy, có rất nhiều chủ đề đã được giải quyết, thế kỷ 21 là một thời đại khi thiết kế đang được xem là một phương cách đối với việc giải quyết nhiều vấn đề.

Với Trung quốc, giáo sư Dr. Zec, một chuyên gia lão luyện về thiết kế đã có một bài phát biểu quan trọng tại cuộc hội thảo lần đầu tiên về thiết kế với chủ đề “Thiết kế công nghiệp thế giới Trung Quốc (China World Industrial Design Forum) tổ chức vào ngày 17-18 tháng 5 năm 2008 tại Thẩm Quyến, một thành phố cạnh Hong Kong. Sự kiện này là một phần của hội chợ ngành văn hóa quốc tế, như là một hội chợ của ngành sáng tạo tại Thẩm Quyến và lớn nhất Trung Quốc. Như một nhà kinh doanh lừng danh và một nhà thiết kế kỳ cựu, giáo sư Dr. Peter Zec, người khởi xướng giải thưởng thiết kế Red Dot và là quan chức cao cấp của Hội đồng thiết kế công nghiệp quốc tế (The International Council of Industrial Design (Icsid), đã được mời để tham luận về tầm quan trọng của thiết kế đối với các công ty Trung Quốc đang dựa vào nền tảng của thị trường toàn cầu dưới phương châm “Cảm nhận sức mạnh của thiết kế và dùng nó trong đời sống thực”. Trong bài phát biểu tựa đề “Quay về ý tưởng”, Giáo sư Peter Zec, người suốt 30 năm đi giải thích với doanh nghiệp phải làm thế nào để có thể thành công thông qua thiết kế, đã nói: “Thiết kế cung cấp một ý tưởng tốt cho hình thể, và là tuyệt đối cần thiết cho sự phân biệt trên thị trường toàn cầu”. Đây là luận điểm căn bản của bài nói chuyện của Giáo sư Zec. Bước đầu tiên là sự đầu tư bằng những ý tưởng vững chắc. Trong quá khứ, rất nhiều ý tưởng tốt đã chỉ thành công đối với thiết kế của họ nhưng “Ý tưởng tốt nhất là không thể dùng, nếu nó không được thực thi tốt”. Qua nghiên cứu, ông cho rằng trong công nghiệp có thể bị tách biệt ra hai loại công ty: những công ty không và những công ty đã nhận thấy rõ giá trị gia tăng như là kết quả của thiết kế. Với các minh họa của Sony, Apple, Ông giải thích làm thế nào chiến lược đầu tư đúng và sự phân biệt thông qua thiết kế có thể giúp để đạt được thành công về thương mại và để đi vào phân khúc thị trường giá cao hơn trong cùng một thời gian. Ông chỉ trích: “Hầu như các công ty Trung Quốc trong lĩnh vực điện tử tiêu dùng vẫn còn tin vào giá rẻ như là một lợi thế cạnh tranh. Sự thật rằng một chiến lược như thế có thể dẫn thẳng đến sự phá sản với nhiều chứng cứ rõ ràng”. Ngược lại, công ty Hisense (một nhà sản xuất thiết bị điện tử và đa quốc gia lớn của Trung Quốc có trụ sở tại Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông) Trung Quốc đã thực thi một chiến lược đúng: Sáng tạo và đổi mới là nhân tố chủ yếu trong tất cả hoạt động của công ty. “Thiết kế là vô cùng quan trọng đối với sự thành công về thương mại của công ty. May thay nhiều chủ doanh nghiệp Trung quốc đã thực hiện điều này, chí ít họ cũng biết ý nghĩa quan trọng của cạnh tranh bằng thiết kế. Họ là những người đã cống hiến một cách đặc biệt chính họ cho vấn đề xúc tiến thiết kế. Zec nhấn mạnh “Đích đến của xúc tiến thiết kế cũng sẽ luôn luôn hợp nhất sự quyết tâm để tăng tính cạnh tranh quốc tế của những sản phẩm quốc gia và công ty”.

Tại Singapore, Hội đồng các ngành hàng nội thất Singapore (Singapore Furniture Industries Council - SFIC) thành lập vào năm 1981, đại diện chính thức cho những người hoạt động trong lĩnh vực này tại Singapore với hơn 95% các nhà sản xuất, 65% các nhà máy chi nhánh ở các nước trong khu vực như China, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Thailand và Việt Nam. Nhiệm vụ ban đầu là cỗ vũ sự quan tâm của hội viên và xúc tiến ngành hàng nội thất Singapore, tạo thuận lợi để các thanh viên giới thiệu sản phẩm của họ ra thị trường thế giới, tạo ra nhiều doanh nhân thông qua phát triển nguồn nhân lực, phát triển nhân tài địa phương, tổ chức các giải thưởng, cuộc thi thiết kế, thiết lập quan hệ chiên lược với chính phủ, các cơ quan thương mại, trang bị công nghệ và kiến thức đối với tăng trưởng thông qua sử dụng công nghệ. SFIC cũng là đại diện của Singapore trong Hội đồng các ngành hàng nội thất ASEAN (the ASEAN Furniture Industries Council - AFIC).

Hội đồng hàng gia dụng Singapore đưa ra một tầm nhìn đầy tham vọng: “Tầm nhìn của chúng tôi là để thiết lập Singapore thành một trung tâm các sản phẩm nội thất hàng đầu để cung cấp tổng các giải pháp cho thị trường toàn cầu”. Sứ mệnh họ là (i) chủ động nhận dạng và đạt được năng lực ngành công nghiệp then chốt này nhằm cũng cố địa vị của Singapore với tư cách là trung tâm đồ nội thất của Châu Á; (ii) Đẩy mạnh một chuỗi rộng các hành động trên thế chủ động có cơ sở và mục tiêu nhằm đáp ứng nhu cầu của ngành công nghiệp này nhằm đạt đến các giá trị hoàn thiện, đổi mới và vì người tiêu dùng. Họ nỗ lực cung cấp cho “người chơi” một ngành công nghiệp tốt nhất thế giới, tạo thuận lợi để nối kết đông tây, phối hợp các giải pháp trong thiết kế và sản xuất, cung cấp sản phẩm và dịch vụ theo yêu cầu người tiêu dùng.

Năm 2006 được họ cho rằng là năm thành công nhất của ngành hàng nội thất Singapore với tăng trưởng 11% thương mại hàng nội thất nội địa, đạt 1,1 tỷ đô la Sing, xuất khẩu tăng 12%, tổng giá trị xuất khẩu của các nhà máy do người Singapore sở hữu đã đạt được 2,4 tỷ đô la Sing, chiếm 0,7 % thị trường toàn cầu. Mục tiêu đến năm 2015, ngành hàng nội thất Singapore sẽ phấn đầu chia 1% thị phần toàn cầu. Mặc dầu, trong bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu năm 2008, ngành công nghiệp đồ gỗ nội thất của đất nước nhỏ bé về diện tích và số dân- Singapore đã được hưởng một năm phát triển mạnh mẽ. Tổng số sản phẩm nội thất thương mại đạt tới 3,4 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của những doanh nghiệp do người Singapore sở hữu, với 2.024 công ty, sử dụng 14.608 người vẫn đạt 2,4 tỷ USD, tốc độ tăng trường khoảng 15% / năm, có nghĩa là nhiều hơn gấp đôi tốc độ tăng trưởng của thị trường đồ gỗ thế giới. Các sản phẩm nội thất của khu vực có doanh nghiệp Singapore phát triển đáng kể từ sự khởi đầu khiêm nhường vào những năm 1960 khi nó được sản xuất bởi các doanh nghiệp gia đình nhỏ yếu. Hôm nay, ngành công nghiệp sản phẩm nội thất Singapore có thị trường toàn cầu. Hầu hết các các nhà sản xuất đồ nội thất của họ đã chuyển việc sản sản xuất sử dụng nhiều lao động đến các quốc gia lân cân để hoạt động như Malaysia, Indonesia, Mianma, Thái Lan, Việt Nam và Trung Quốc; họ thường chỉ giữ lại trụ sở chính của công ty trong Singapore. Đó là một chứng minh cho những bước đi căn bản của ngành hàng nội thất Singapore.

Na-than Yong, một quan chức cao cấp của Air Division, một công ty sản xuất đồ nội thất nổi tiếng Singapore nói: “Sự khác nhau duy nhất giữa Trung Quốc và chúng tôi ngay bây giờ là khía cạnh thiết kế”, “Chúng tôi duy trì lợi thế cạnh tranh của các thiết kế bởi vì có khía cạnh khác nhau. Trung Quốc có những công nghệ để sản xuất hầu như bất cứ thứ gì. Họ là nhà sao chép tuyệt vời và họ có thể giữ giá rẻ hơn do giá lao động thấp. Sau khi họ đã phát triển thiết kế, sẽ không có cách nào cho chúng tôi có thể cạnh tranh. Vì vậy, chúng tôi phải tham gia với họ trong khả năng của mình và đặt cơ sở sản xuất tại đó (Trung quốc).

Còn tiếp.

- Đọc Phần 2 tại đây
- Đọc Phần 1 tại đây